Otuz altı bölümlük serimize Osmanlı İmparatorluğu serimize Osman Gazi ile başlıyoruz.

Giriş

Gazi, İslam adına cenk eden yiğit alplere verilen bir ünvandı. Anadolu’nun Türkleşme sürecinde gaza inancı büyük rol oynadı. Kendini gazaya adayan Osman, Bizans tekfurlarına korku salan bir cengaverdi. Osman gençliğinden itibaren kendini gazaya adamış bir alpti. İlk gazalarını Kastamonu’da bulunan Çobanoğulları beyliğinin emri altında gerçekleştirmiştir. Uçtaki diğer beyler gaza anlayışını gevşek tutarken, Osman büyük bir çaba göstermiş bu yüzden de diğer alpler tarafından önder olarak gösterilmiştir. Osman Gazi babası Ertuğrul Bey tarafından varis gösterilmesi sebebiyle Kayı boyunun beyi ilan edildi. Aslında pek barışçıl bir dönem olmadı, Kayı boyunun ileri gelenleri Dündar Beyi desteklerken, genç yiğitler önderlerinin yanındaydı. İki olay mevcut, bu taht kavgasına dair ;

Çokça desteklenen bir teoriye göre, amcası Dündar Bey ile sorunlar yaşamış olan Osman, amcasını yayı ve oku ile vurarak bey olmuştur.

Diğer bir teorinin sahibi ise Osman’ı yakından tanımış Hacı Bektaşi Veli, Velayet-Name adlı eserinde Osman Gazi, küçük amcası olan Gündüz Alp ile sorunlar yaşamış bunun sonucunda Domaniç Muharebesinde şehit düşmüştür. Bu sırada Osman, Selçuklu Sultanının takdirini kazanmış bir alp olmuştu.

Osman (Bey)

Osman Gazi bey olduğunda Kastamonu beyi Çobanoğulları emri altında sık olarak civar tekfurlara akınlar düzenledi.
1280’den 1300’e kadar olan beyliğin kuruluş süresince Osman Bey, Bitinya (Doğu ve Güney Marmara) bölgesinde akınlar düzenledi ve bu toprakları feth etti. Osman Bey ilkin 1283’de İnegöl tekfuru Nikola ile yaptığı Ermenibeli Muharebesi’de yenik düşmüştür. Osman Bey bu muharebede kardeşinin oğlu Bay Hoca’yı  da yitirmiştir. Bu çatışmalarda gaza yoldaşı olan Konur Alp, Akçakoca, Aygüt Alp, Gazi Abdurahman gibi diğer alp beyler ve bunların emrindeki akıncı birliklerden faydalanmıştır. Osman Gazi’ye dinsel ve moral desteği ise Ahiler vermiştir. Özellikle Osman Bey’in Bala Hatun adlı kızıyla evlendiği kayın babası Eskişehir ahilerinin İtburnu şeyhi olan Şeyh Edabalı devamlı danışmanlık ve destek sağlamıştır. 1284’de Osman Bey üç yüz yoldaşı ile Kulacahisar kalesine gece baskını düzenlemiş ve kaleyi ele geçirmiştir. Bu kale Osman Bey’in ilk kale fethidir. 1286’da Bizanslı İnegöl tekfuru ile yaptığı Domaniç Muharebesi’de galibiyetle sonuçlanmış bunun sonucunda Karacahisar Osman Bey’in eline geçmiştir.
Bu olaylardan sonra Bilecik tekfuru bu genişlemeden rahatsız oldu ve Osman Bey’e tuzak kurmak istediler ama Osman Bey bu tuzakları geri çevirerek hem Yarhisar Tekfurunu hem de Bilecik Tekfurunu alt etmiştir. Yarhisar Tekfurunun kızı Holofira (Nilüfer Hatun) ile oğlu Orhan Bey’i evlendirmiştir.

Osman Gazi’nin Devleti Kurması

Ünlü tarihçi Halil İnalcık’ın aktardıklarına göre ;

Osman Bey o dönemin bilgilerine göre 1299’da hutbe okutmuş ve para bastırmıştır ama 1302’de yaşanan Bapheus (Koyunhisar) savaşı ile Osman, hükümdar karizması kazanmış ve bu yüzden de oğlu Orhan itirazsız tahta geçmiştir.

Beylik kuruluşundan sonra Osman Gazi, ilk başarısını Köprühisar’da elde etmiştir. İznik’e saldırı düzenleyen Osman Gazi, şehrin doğu kısmını ele geçirmiş ve burayı beyliğin merkezi yaparak Yenişehir adını vermiştir.

Tarihçi Mehmet Nesri’nin 1500’lerde kalem aldığı tarihe göre aynı yıl Osman Bey adına ilk hutbe Şeyh Edebali’nin müritlerinden olan Karamanlı Dursun Fakih tarafından Karacahisar’da bir kiliseden çevrilmiş olan camide verilmiştir.

Osman Bey devlette oğuz töresini uygulamış ve dirlik geleneğini devam ettirmiştir, bu doğrultuda;
Böylece Eskişehir kardeşi Gündüz Bey’e, Karacahisar oğlu Orhan Bey’e, Yarhisar Hasan Alp’e ve İnegöl Turgut Alp’e verilmiştir.

Yazımızın birinci kısmı sona erdi, ikinci kısımda görüşmek üzere…

Kaynakça

Devlet-i Aliyye – Osmanlı İmparatorluğu Üzerine Araştırmalar 1 – Halil İnalcık
Wikipedia.org
Tevarih-i Ali Osman